Senaryo Formatı: Amerikan Formatı Eksiksiz Rehber

Senaryo içeriği kadar format da önemlidir. Yanlış formatlı bir senaryo, ne kadar iyi yazılmış olursa olsun profesyonel görünmez ve reddedilir. Bu rehberde, dünya genelinde kabul gören Amerikan senaryo formatını tüm ayrıntılarıyla inceliyoruz.

---

Neden Amerikan Formatı?

Türkiye dahil dünya film ve dizi endüstrisi, Amerikan formatını endüstri standardı olarak benimsemiştir. Bu format:

• Evrensel okunabilirlik sağlar: Herkes aynı dili konuşur
• "1 sayfa = 1 dakika" kuralını mümkün kılar
• Prodüksiyon planlamasını kolaylaştırır
• Profesyonellik göstergesidir

---

Sayfa Düzeni

Özellik	Değer
Yazı tipi	Courier New, 12 punto
Sol boşluk	3.8 cm (cilt payı)
Sağ boşluk	2.5 cm
Üst boşluk	2.5 cm
Alt boşluk	2.5 cm
Sayfa	A4 veya Letter

Courier New'in tercih edilmesinin nedeni: Monospace (eşit genişlikli) bir font olduğundan her karakter aynı alanı kaplar ve sayfa-dakika hesabı tutarlı kalır.

---

Senaryo Formatının 6 Temel Unsuru

1. Sahne Başlığı (Slug Line)

Her sahne bir sahne başlığıyla başlar. BÜYÜK HARFLE yazılır:

İÇ. MUTFAK — GECE
DIŞ. OKUL BAHÇESİ — GÜNDÜZ
İÇ./DIŞ. ARABA — AKŞAM

Yapısı: [İÇ./DIŞ.] [MEKAN ADI] — [ZAMAN]

Kısaltma	Anlamı
İÇ.	İç mekan (interior)
DIŞ.	Dış mekan (exterior)
İÇ./DIŞ.	Her ikisi (araç, kapı eşiği vb.)
GECE	Karanlık
GÜNDÜZ	Aydınlık
ŞAFAK	Gün doğumu
AKŞAM	Gün batımı

İpucu: Sahne başlığını olabildiğince kısa tutun. "İÇ. GÜZEL BÜYÜK MODERN MUTFAK — GECE" yazmak gerekmez; "İÇ. MUTFAK — GECE" yeterlidir.

2. Aksiyon Satırları (Action Lines)

Sahne başlığının hemen altına gelir. Sahne ve karakterlerin davranışlarını betimler:

Kurallar: - Şimdiki zaman kipiyle yazılır (-yor, -ar/-er) - Yalnızca görülenler ve duyulanlar yazılır - İç düşünceler, geçmiş olaylar, seyircinin bilemeyeceği bilgiler YOK - Paragraf başına max 3-4 cümle

Örnek:

Ahmet boş bir bardağa bakar. Elini yavaşça masaya koyar.
Etrafındaki kalabalık güler, konuşur. Ahmet duymazdan gelir.

Dikkat: İlk kez göründüğünde karakter adını BÜYÜK HARFLE yazın.

AHMET (45, yorgun yüzlü, eski bir polis) kafeye girer.

3. Karakter Adı

Diyalogdan önce, satırın ortasına hizalanmış şekilde BÜYÜK HARFLE yazılır:

                    AHMET

Özel durumlar: - AHMET (V.O.) → Seslendirme (karakter sahnede değil, sesi duyuluyor) - AHMET (O.S.) → Sahne dışı ses (karakter sahnede ama görünmüyor) - AHMET (CONT'D) → Kesintisiz konuşma devamı

4. Diyalog

Karakter adının hemen altına, girintili olarak yazılır:

                    AHMET
          Nereye gidiyorsun bu saatte?

                    AYŞE
          Sana ne?

Diyalog kuralları: - Doğal, konuşma dilinde - Her karakter farklı konuşur - Gereksiz bilgi aktarmaktan kaçın - Her satır bir amaca hizmet eder

5. Parantez (Parenthetical)

Diyaloğun nasıl söyleneceğini belirtir. Karakter adı ile diyalog arasına gelir:

                    AHMET
          (bağırarak)
          Dur orada!

Ne zaman kullanılır: - Tonun anlaşılmaz olduğu durumlarda - Kime hitap edildiğini belirtmek için

Ne zaman kullanılmaz: - Her diyalog için (aşırı kullanım amatörlüğü gösterir) - Tonun metinden zaten anlaşıldığı durumlarda

6. Geçiş Notları (Transitions)

Sahneden sahneye geçişi belirtir. Sağa hizalanmış, BÜYÜK HARFLE:

                                                  KES:
                                               KARART:
                                         MİZANPLAK:
                                    SÜZÜLME (FADE IN):

Modern kullanım: Günümüz senaryolarında geçiş notları büyük ölçüde terk edilmektedir. KES: zaten standarttır; özel bir anlam taşımıyorsa yazmak gerekmez. Yalnızca özel bir etki yaratmak istiyorsanız kullanın.

---

Sayfa Düzeni Görsel Örneği

İÇ. KAHVE — GECE

Çevreye yabancı, boş bir kafe. Masaların yarısı
devrilmiş. Pencereden zayıf bir sokak lambası ışığı
düşüyor.

AHMET (45, yorgun yüzlü) bir köşede oturuyor.
Önündeki fincan boş.

Kapı açılır. AYŞE (38, kararlı bir ifadeyle) içeri
girer. Ahmet'i görünce durur.

                    AYŞE
          Hâlâ burada mısın?

                    AHMET
          (bardağına bakarak)
          Nereye gideceğim ki.

Ayşe masaya oturur. İkisi birbirine bakmaz.

---

Kısa Film ve TV Formatları

Kısa Film

• 5–30 sayfa
• Format kuralları aynı
• Daha az karakter, tek mekan tercih edilir

Yarım Saatlik TV (Sitcom/Dizi)

• 25–35 sayfa
• Perde aralarına "PERDE 1 SONU" notları eklenebilir

Saatlik TV Draması

• 45–60 sayfa
• "AÇILIŞ" (TEASER) ve "FATURA ARASI" (ACT BREAKS) eklenir

Pilot Bölüm

• Standart bölümden biraz uzun olabilir (50–70 sayfa)
• Dünya ve karakterleri tanıtmak daha fazla yer alır

---

Yaygın Format Hataları

Hata	Doğrusu
Times New Roman veya Arial kullanmak	Courier New, 12pt
Türkçe karakter içeren slug line	İÇ. yerine INT. değil; İÇ. kullanın ama çok uzatmayın
Duyguları aksiyon satırında açıklamak	"Üzgündü" değil, "Gözyaşlarını siliyor"
Çok uzun paragraflar	Max 3-4 cümle
Her diyalogda parantez	Sadece gerektiğinde
İki H1 başlık	Yalnızca bir adet
Sahne numarası ekleme (spec script'te)	Sadece shooting script'te

---

Senaryo Formatlama Araçları

Elle format oluşturmak yerine bir yazılım kullanın. Bu yazılımlar girintileri, karakter adı konumlarını ve sayfa düzenini otomatik olarak ayarlar.

Kashna Script — Tarayıcıda açın, yazmaya başlayın. Türkçe dahil 40+ dil desteği, kurulum gerektirmez. Format tuşa basmadan otomatik oluşur.

---

Sonuç

Senaryo formatı öğrenilebilir ve uygulanabilir bir sistemdir. Kuralları ezberlemek yerine, doğru bir yazılımla yazarak öğrenmek çok daha etkilidir. Format alışkanlık haline gelince, tüm enerjinizi hikayeye verebilirsiniz.

---