Senaryoda V.O. ve O.S. Farkı: Dış Ses ve Ekran Dışı Diyalog Nasıl Yazılır?

(V.O.) ve (O.S.), karakter adının yanına yazılan ve kolayca karıştırılan iki küçük uzantıdır. Bu rehber her birinin tam olarak ne anlama geldiğini, ne zaman kullanıldığını ve nasıl yazıldığını anlatıyor: anlatıcıdan iç sese, telefondaki seslerden yan odadan bağıran bir karaktere kadar. Uygulamanın nerede değiştiğini ve senaryoyu amatör gösteren hataları da göreceksin. Rehber, film ve dizi yapımlarının çoğunun ve Kashna Script'in kullandığı uluslararası (ABD) senaryo standardını esas alır; bazı ülkelerin kendine özgü yerel alışkanlıkları da vardır.

Eylül 2026'da güncellendi · 8 dakikalık okuma

1. Tek cümlede fark

O.S. (off-screen, ekran dışı), karakterin fiziksel olarak sahnede olduğu ama kameranın görüş alanında olmadığı anlamına gelir. V.O. (voice-over, dış ses) ise sesin fiziksel olarak sahnede hiç olmadığı anlamına gelir: bir anlatıcı, bir karakterin düşünceleri, telefondaki ya da bir kayıttaki ses.

Test basit. Kendine sor: bu sahnedeki diğer karakterler bu sesi odada duyabilir mi? Evet ise ve konuşan yalnızca kadrajın dışındaysa O.S.'dir. Ses zamanda ya da mekânda başka bir yerden geliyorsa V.O.'dur.

2. Uzantı nasıl yazılır?

Uzantı, karakter adıyla aynı satıra, bir boşluktan sonra, büyük harfle ve parantez içinde yazılır. Karakter adının bir parçasıdır, bu yüzden adla aynı ortaya yakın konumda durur.

Çoğu yazarın uyduğu birkaç biçim kuralı:

• Noktaları koru: (VO) ya da (OS) değil, (V.O.) ve (O.S.). Bazı yazarlar noktaları atar ama standart olan noktalı biçimdir.
• Karakterin normal adını kullan. Yaşlı hâli senaryonda gerçekten ayrı bir karakter değilse NARRATOR SARAH ya da OLD SARAH değil, SARAH (V.O.) yaz.
• Uzantıyı adın altındaki parantez içi yönergeye koyma. (V.O.) adın yanına aittir; parantez içi yönerge, repliğin nasıl söyleneceği içindir.
• Altındaki diyalog, diğer tüm diyaloglar gibi yazılır.

Karakter adları, diyalog ve parantez içi yönergeler hakkında hafızanı tazelemek istersen kapsamlı senaryo formatı rehberine bak.

3. V.O. ne zaman kullanılır?

Anlatım

Bir anlatıcı görüntülerin üzerine konuşur; genellikle hikâyenin şimdiki anının dışındaki bir noktadan. Anlatıcı filmdeki bir karakter olabilir (çoğu zaman geriye bakan yaşlı bir hâli) ya da ekranda hiç görünmeyen biri.

İç ses

Bir karakteri izlerken onun ne düşündüğünü duyuyorsak bu V.O.'dur. Dudakları kıpırdamaz; ses yalnızca seyirci için vardır.

Telefondaki sesler, kayıtlar ve cihazlar

Sesini duyup kendisini görmediğimiz biri, bir sesli mesaj, bir radyo yayını, birinin izlediği videodaki ses: konuşan odada değildir, bu yüzden çoğu yazar V.O. kullanır. Bazıları (ON PHONE), (FILTERED), (ON TV) ya da (ON RADIO) gibi daha özel uzantıları tercih eder. Hepsi kabul görür; her durum için birini seç ve tutarlı ol. Telefon konuşmalarının, araya kesme (intercut) dâhil kendi seçenekleri vardır; bunlar senaryoda telefon konuşması ve mesaj nasıl yazılır rehberinde anlatılıyor.

Yüksek sesle okunan mektuplar, günlükler ve mesajlar

Bir karakteri mektup okurken görüp mektubu yazanın sesini duyuyorsak, yazan kişi V.O. ile konuşur. Görüntülerin üzerine duyulan bir günlük sayfası için de aynısı geçerlidir.

Başka bir zamandan gelen sesler

Daha önceki bir sahneden bir repliğin karakterin hafızasında yankılanması da V.O.'dur, çünkü konuşan kişi şu anda orada değildir. Anının kendisini ekranda gösterirsen bu bir flashback olur ve içindeki diyalog normal diyalogdur.

4. O.S. (ve O.C.) ne zaman kullanılır?

Karakter fiziksel olarak sahnenin bir parçasıysa ama kamera onda değilse O.S. kullan. Diğer karakterler onu duyabilir ve çoğu zaman cevap verir.

Tipik O.S. durumları:

• Başka bir odadan, üst kattan ya da kapalı bir kapının arkasından seslenen bir karakter.
• Kadraja girmeden önce konuşan biri; örneğin kim olduğunu görmeden kapı eşiğinden gelen bir ses.
• Aynı odada olan ama o anki çekimde görünmeyen bir karakter. Pek çok yazar burada uzantıyı kullanmaz, çünkü spec senaryoda kamerayı sen yönetmezsin; onu yalnızca karakteri göremememiz önemliyse kullan.

O.C. (off-camera, kamera dışı) O.S. ile aynı anlama gelir. Onu çoğunlukla bazı çok kameralı dizi senaryolarında ve eski senaryolarda görürsün. Uzun metraj bir spec senaryo için yaygın tercih O.S.'dir. Hangisini kullanırsan kullan, ikisini tek bir senaryoda karıştırma.

5. Sahneler boyunca süren anlatım

Anlatım çoğu zaman görüntüler değişirken birkaç sahne ya da bütün bir sekans boyunca sürer. Bunu ele almanın iki yaygın yolu vardır ve ikisi de kabul görür.

1. yol: anlatımı her sahne başlığında böl

Her yeni sahne başlığını ve aksiyonunu yaz, sonra anlatıcının diyaloğuna yeni bir (V.O.) karakter adının altında devam et. Bu, okur için en net ve en yaygın yöntemdir.

2. yol: bir sekansın üzerine tek blok anlatım

Tek bir kesintisiz konuşmanın altındaki hızlı görüntüler için bazı yazarlar bir montaj ya da çekim dizisi kullanır ve anlatımı onun öncesine veya sonrasına koyar; bazen Over this, we hear Sarah (bunun üzerine Sarah'yı duyarız) gibi bir aksiyon satırıyla. Bu, uzun bir konuşmayı bölmeden tutar; ama okurun hangi görüntünün hangi repliğe denk geldiğini hâlâ anlayabildiğinden emin ol.

Hangisini seçersen seç, anlatıcının adı ilk sayfadan son sayfaya kadar birebir aynı kalır.

6. V.O. ve O.S. ile CONT'D

(CONT'D), aynı karakterin bir kesintiden, genellikle bir aksiyon satırından sonra konuşmaya devam ettiğini gösterir. Karakter adında zaten bir uzantı varsa ikisi yan yana durur: önce uzantı, sonra (CONT'D).

Burada uygulama değişir. Artık pek çok yazar sahne içinde (CONT'D) kullanmayı tamamen bırakıyor ve senaryo yazılımlarının çoğu bunu açıp kapatmana izin veriyor. Önemli olan tutarlılık: ya kuralın geçerli olduğu her yerde kullan ya da hiçbir yerde.

Bir karakter O.S.'den ekrana geçerse, göründükten sonraki ilk replikte uzantıyı kaldır. Banyoya girdiği anda MARK (O.S.) yalnızca MARK olur.

7. Sık yapılan hatalar

• Anlatım ya da iç ses için O.S. kullanmak. Anlatıcı bir kapının arkasına saklanmıyor. Ses fiziksel olarak sahnede değilse V.O.'dur.
• Yan odadaki bir karakter için V.O. kullanmak. Sahnededir ve diğerleri onu duyabilir, yani O.S.'dir.
• Görüntüyü tarif eden anlatım. Tam da o görüntünün üzerine "Mutfağa girdim ve annemi ağlarken gördüm" demek okura yeni hiçbir şey söylemez. İyi dış ses, görüntülerin veremediğini ekler: ironi, bağlam, karakterin sakladığı bir duygu, yıllar sonrasından bir bakış.
• Olay örgüsünü açıklamak için anlatım kullanmak. Neler olup bittiğini açıklayacak bir sese ihtiyacın varsa, sahneler muhtemelen işini yapmıyordur. Anlatım, bir yama olarak değil, bilinçli bir üslup tercihi olarak en iyi sonucu verir.
• Tutarsız uzantılar. Bir telefon konuşmasında (V.O.), sonrakinde (ON PHONE); 40. sayfada (O.C.), 60. sayfada (O.S.). Bir sistem seç ve ona bağlı kal.
• Uzantıları aksiyon satırına yazmak. Karakter adına MARK (O.S.) yaz; aksiyona Mark ekran dışından söyler yazma.

Bir taslağı göndermeden önce senaryo formatı denetleyicisiyle hızlı bir kontrol, tutarsız karakter adlarını yakalamana yardım eder.

8. Sık sorulan sorular